เตียงสำหรับผู้สูงอายุ เลือกระดับอย่างไรให้นั่งลุกง่าย

ความสูงเตียงที่เหมาะกับผู้สูงอายุ

หลักง่ายที่สุดคือ เมื่อนั่งบนขอบเตียงแล้ว ฝ่าเท้าต้องวางราบเต็มฝ่าบนพื้น และเข่างอประมาณ 90 องศา ถ้าเท้าลอยแสดงว่าเตียงสูงเกินไป ถ้าเข่าสูงกว่าสะโพกแสดงว่าเตียงเตี้ยเกินไป

เตียงที่สูงเกินทำให้ต้องไถตัวลงจนเสียหลัก ส่วนเตียงที่เตี้ยเกินทำให้ต้องออกแรงดันตัวขึ้นมาก ซึ่งเป็นภาระต่อเข่าและหลัง ทั้งสองกรณีเพิ่มความเสี่ยงในการล้ม

ตัวเลขนี้เป็นค่าโดยประมาณสำหรับคนที่ยังลุกเองได้ ปัญหาคือเตียงสำเร็จรูปในตลาดมักมีความสูงตายตัวและไม่ได้คิดเผื่อความหนาของที่นอนที่ต่างกัน 5-10 ซม. ซึ่งเป็นระยะที่สร้างความต่างได้จริง

วิธีวัดที่แม่นที่สุดคือให้ผู้ใช้นั่งบนเก้าอี้ที่ลุกสบายอยู่แล้ว วัดความสูงจากพื้นถึงที่นั่ง แล้วใช้ตัวเลขนั้นเป็นความสูงเตียงรวมที่นอน

ขอบเตียงต้องแข็งพอให้ยันตัวลุกได้

จุดที่มักถูกมองข้ามคือความแข็งของขอบเตียง เพราะผู้สูงอายุจะใช้มือยันขอบเตียงเพื่อดันตัวลุก ถ้าขอบยวบหรือนุ่มเกินไป มือจะจมลงและเสียหลักได้

ฐานเตียงที่มีโครงแข็งแรงและบุนวมความหนาแน่นสูงจะให้แรงต้านที่มั่นคงกว่าเตียงที่บุนุ่มมาก และควรเลือกแบบที่ขอบเตียงเป็นแนวตรงไม่ลาดเอียง เพื่อให้มือจับได้ถนัด

ควรเลี่ยงเตียงที่มีมุมแหลมคมทุกจุด โดยเฉพาะมุมปลายเตียงที่อยู่ในทางเดิน เตียงบุนวมทั้งตัวได้เปรียบตรงนี้เพราะลดแรงกระแทกเมื่อเดินชน

เตียงบุนวมทั้งตัวลดแรงกระแทกและไม่มีมุมแหลม

พื้นที่รอบเตียงที่ควรเว้น

กรมกิจการผู้สูงอายุแนะนำให้เว้นพื้นที่ว่างรอบเตียงอย่างน้อยสามด้าน เพื่อให้เดินได้รอบและผู้ดูแลเข้าช่วยได้ทุกทิศทาง ระยะที่แนะนำคืออย่างน้อย 90 ซม. ในด้านที่ต้องลุกลงจากเตียง

ถ้าห้องเล็กจนเว้นสามด้านไม่ได้ ให้เลือกเว้นด้านที่ผู้ใช้ลุกเป็นหลักและด้านปลายเตียง ส่วนอีกด้านสามารถชิดผนังได้ ข้อสำคัญคือทางเดินจากเตียงไปห้องน้ำต้องโล่งและไม่มีของกีดขวาง เพราะเป็นเส้นทางที่เดินตอนกลางคืน

ในกรณีที่ห้องแคบ เตียงที่สั่งทำให้พอดีขนาดห้องช่วยได้มาก เพราะเตียงสำเร็จรูปที่ใหญ่เกินไปจะกินพื้นที่ทางเดินจนเหลือระยะไม่พอ

สิ่งที่ควรเลี่ยงในเตียงผู้สูงอายุ

ลิ้นชักด้านที่ต้องลุก — ลิ้นชักที่ยื่นออกมาเป็นสิ่งกีดขวางที่มองไม่เห็นตอนกลางคืน ถ้าต้องการที่เก็บของควรอยู่ด้านตรงข้ามหรือใช้แบบยกฐานแทน

ที่นอนนุ่มมากเกินไป — ที่นอนที่ยวบทำให้พลิกตัวยากและลุกยาก ควรเลือกความแน่นระดับกลางถึงค่อนข้างแน่น

เตียงที่มีล้อเลื่อน — เตียงต้องนิ่งสนิทเมื่อใช้มือยัน ถ้ามีล้อควรเป็นแบบล็อกได้และล็อกไว้ตลอด

ผ้าหุ้มลื่น — ผ้าหุ้มที่ผิวลื่นทำให้ไถลตอนนั่ง ควรเลือกผ้าที่มีผิวสัมผัสยึดเกาะ และหากมีความเสี่ยงเรื่องการเปื้อน ผ้ากันน้ำที่ถอดซักได้จะดูแลง่ายกว่ามาก

หัวเตียงแข็ง — หัวเตียงไม้หรือโลหะเปลือยเสี่ยงกระแทกศีรษะ หัวเตียงบุนวมปลอดภัยกว่าและยังใช้พิงนั่งอ่านหนังสือได้สบาย

คำถามที่พบบ่อย

เตียงนอนผู้สูงอายุควรสูงเท่าไหร่
หลักคือเมื่อนั่งบนขอบเตียงแล้วฝ่าเท้าต้องวางราบเต็มฝ่าบนพื้นและเข่างอประมาณ 90 องศา โดยทั่วไปอยู่ที่ประมาณ 45-52 ซม. รวมความหนาที่นอน วิธีวัดที่แม่นที่สุดคือวัดความสูงเก้าอี้ที่ผู้ใช้ลุกสบายอยู่แล้วมาใช้เป็นค่าอ้างอิง

ควรเว้นพื้นที่รอบเตียงเท่าไหร่
กรมกิจการผู้สูงอายุแนะนำให้เว้นพื้นที่ว่างรอบเตียงอย่างน้อยสามด้าน โดยด้านที่ลุกลงจากเตียงควรมีระยะอย่างน้อย 90 ซม. และทางเดินไปห้องน้ำต้องโล่งไม่มีของกีดขวาง

เตียงแบบไหนที่ควรเลี่ยงสำหรับผู้สูงอายุ
ควรเลี่ยงเตียงที่มีลิ้นชักด้านที่ต้องลุก มุมแหลมคม ที่นอนนุ่มยวบเกินไป เตียงมีล้อที่ล็อกไม่ได้ ผ้าหุ้มผิวลื่น และหัวเตียงไม้หรือโลหะเปลือยที่เสี่ยงกระแทกศีรษะ

ขอบเตียงควรแข็งแค่ไหน
ควรแข็งพอให้ใช้มือยันดันตัวลุกได้โดยไม่จม ฐานที่มีโครงแข็งแรงและบุนวมความหนาแน่นสูงจะให้แรงต้านมั่นคงกว่าเตียงที่บุนุ่มมาก และควรเป็นขอบแนวตรงไม่ลาดเอียงเพื่อให้จับได้ถนัด